Yeni Başlayanlar için Türkçe Editörlük

Editörlükte yenisiniz; heyecanınızı tahmin edebiliyorum. Kendinizi göstermek istiyorsunuz ama hata yapmaktan kaçınıyor, risk alıp göze batmaktan çekiniyorsunuz. Bu duygular gayet normal.

Peki ne yapmalı? Bir kere boş zamanlarda Türk dilini ustalıkla kullanan yazarlarımız ve şairlerimiz okunmalı. Hatta yüksek sesle okunmalı ki dilin sadece gözle görülen mekanik ögeleri değil, kulakla hissedilen melodisi, ahengi de duyumlanabilsin. Dilin şarkısını farklı makamlarda icra edebilmek belki nihai hedeflerimizden. Oysa biz yeni başlamıştık, nelere dikkat etmeliyiz?

1. Elinizdeki CAT ve QA araçlarının özelliklerine hakim olun: Şimdiki nesil şanslı, bir tıklamayla tekrar eden tüm cümleleri süzebilen, tüm yazım ve terim hatalarını yine tek tıklamayla görüntüleyebilen araçlar var. Bu araçlarla çalışın ve ustalaşın. Binlerce sayfayı sadece gözle kontrol etmek çiledir. Kendinize eziyet etmeyin.

2. İnternet araştırmacılığını Google’un ilk sayfasıyla sınırlandırmayın. Özellikle isimler, unvanlar, kongre – konferans adları, kurum, dergi adları, ödül kategorileri araştırılmadan, aslını bilinmeden onaylanmamalı.

3. Gerçeklik kontrolü yapın. Metinde “Boğaz Köprüsü dünyanın en uzun köprüsüdür.” diyorsa öncelikle bahsedilen İstanbul Boğazı mı emin olun. Eğer öyleyse “editörün notu” ekleyerek Boğaz Köprüsünün en uzun olmadığını belirtin.

4. Cümleleri kısaltmaktan çekinmeyin, hatta kısa ve özlü ifade kurmayı bir numaralı önceliğiniz yapın. Kısaltmak derken isimler, tarihler, yapılan işler, sunulan hizmetler belirtilmesin, atılsın demiyorum. Gelin şu örnekleri inceleyelim:

Uzun: Araştırma sonuçlarının ortaya koyduğu üzere, kiraz yetiştiriciliğinde…

Kısa: Araştırma sonuçlarına göre, kiraz yetiştiriciliğinde…

Uzun: …. durumlarda ön inceleme yapılması gerekmektedir.

Kısa: … durumlarda ön inceleme yapılmalıdır. (veya ön inceleme gereklidir.)

Uzun: Arçelik ailesi olarak, bizlerin en büyük hedefi…

Kısa: Arçelik ailesinde en büyük hedefimiz…

5. Sözcük dağarcığınızı zenginleştirin. Türkçemiz günlük dilde konuşulandan çok daha zengin bir dildir. “Kolay hızlanabilen araç” demek yerine “atik, kıvrak veya çevik” sözcüklerini düşünün, “en yükseğe çıktı” yerine “zirve yaptı, doruğa çıktı” diyebilirsiniz. En teknik otomotiv metnine veya en durağan finans çevirisine bile sözcüklerinizle can verebilir, renk katabilirsiniz.

Editörlük beş maddede bitiyor mu, yeni başlayanların dikkat etmesi gereken farklı konular yok mu? Var elbette!

Sizden gelen yorumlar ışığında yazılarım devam edecek.

Sevgiler

Ümit

3 Comments

  1. Zuhal Besli

    Paylaştığınız görüşler için teşekkür ederim Ümit Bey. Ben de düzeltme yaparken kimi zaman, tabiri caizse, korkak davranabiliyorum aslında. Dolayısıyla bir yıllık rapor ya da katalogda kullanılan dil farklılaşabildiği için kullanabileceğim kelimeler konusunda soru işaretleri oluşabiliyor, ben de doğal olarak en kabul edilebilir olanı seçiyorum. Bu nedenle de örneğin finans konulu bir metin oldukça renksiz olabiliyor. Merak ettiğim konu şu: renkli olmalı mı ille de? Öyleyse bunun derecesi ne olmalı?

    Sevgiler.

  2. Ümit ÖzaydınÜmit Özaydın

    Hiç korkmayın Zühal Hanım. Her insanın ilk adımları bebek adımıdır. Siz adım attıkça açılacaksınız; zaman iyi bir ortaktır, emin olun.
    “ille de renkli olmalı mı” sanmam. Hangi renge bürüneceği sorusu bir makale daha istiyor gibi. Bu sorunun kısa yanıtı 5N 1K hatta 2K. Kim, kime, neyi, ne zaman, neden, nerede, nasıl söylemiş. Bu soruların yanıtları sözcüklerimizi belirlemeye yardımcı olacaktır.
    En kabul edilebilir olanları seçmek bir yanılsama. Siz edebiyatımızın yıldızlarını okuyun ve onların kabul ettiklerine sarılın.

Yorum yapmak ister misiniz?

Yorum yapmak için giriş yapmalısınız.